Historia mierników wilgotności drewna
Miernik wilgotności drewna typu szpilkowego
Jeszcze zanim zrozumiano związek drewna z wilgocią, stolarze musieli brać pod uwagę wpływ wilgoci na materiały, z których są wykonane.
Dziś dobrze rozumiemy higroskopijne właściwości drewna, co pozwoliło nam zaprojektować mierniki wilgotności drewna, które dostarczają nam mierzalnych danych o stanie wilgotności drewna. Wraz z rozwojem naszej wiedzy, ewoluowały również metody badawcze.
Obecnie istnieją dwa główne typy ręcznych mierników wilgotności drewna: pinowe i bezpinowe. Każdy z nich opiera się na różnych właściwościach elektrycznych, na które wpływa ilość wilgoci zawartej w mierzonym drewnie, co szczegółowo omówimy w dalszej części artykułu.
Na razie wystarczy powiedzieć, że mierniki szpilkowe wykorzystują dwie elektrody w kształcie gwoździ, które wbija się w drewno i mierzy przepływający między nimi prąd. Mierniki bezszpilkowe wykorzystują płytki sensoryczne, które leżą płasko na powierzchni drewna i mierzą zachowanie fali elektromagnetycznej, którą wysyłają do drewna.
Nie wdając się w szczegóły techniczne każdego typu miernika wilgotności, najbardziej widoczne różnice między nimi dotyczą tego, co robią z mierzonym drewnem, oraz tego, jak łatwe są w użyciu.
Mierniki szpilkowe pozostawiają otwory w mierzonym drewnie. Dzięki temu są przydatne do oceny zawartości wilgoci w drewnie opałowym lub kawałkach drewna, gdzie pozostawienie wielu otworów nie wpłynie negatywnie na integralność strukturalną lub estetykę produktu końcowego.
W przeciwieństwie do tego, mierniki bezbolcowe nie pozostawiają żadnych fizycznych znaczników. Można ich używać tylko na płaskim drewnie, a cały czujnik musi pozostawać w kontakcie z drewnem podczas odczytu.
Orion 950 Inteligentny bezpinowy miernik wilgotności drewna
Konieczność wbijania lub wbijania szpilek również spowalnia pracę mierników szpilkowych. Wbijanie szpilek na odpowiednią głębokość, ich wyjmowanie i dbanie o to, by były w dobrym stanie, aby można było wykonać pomiar, zajmuje dużo czasu.
W związku z tym, gdy musisz ocenić stan wilgotności dużego kawałka lub dużej partii drewna, musisz poświęcić znaczną ilość czasu. Bardziej prawdopodobnym scenariuszem jest to, że po prostu wykonasz mniej odczytów. Jedno wydłuża harmonogramy i koszty projektu, podczas gdy drugie oznacza, że będziesz podejmować decyzje, mając mniej punktów danych, które Cię prowadzą.
Praca z miernikami bezbolcowymi jest znacznie bardziej efektywna, ponieważ wymagają one mniejszego wysiłku fizycznego i nie są tak podatne na uszkodzenia jak elektrody bolcowe.
Ale właśnie w tym miejscu jesteśmy dzisiaj. Elektryczne mierniki wilgotności drewna mają prawie 100-letnią historię. Co ciekawe, nadal opierają się na jeszcze starszej metodzie – suszeniu w piecu – aby potwierdzić swoją dokładność. Aby zrozumieć, jak działają dzisiejsze przenośne mierniki wilgotności drewna, warto przyjrzeć się ewolucji technologii, na której bazują.
Metody suszenia w piecu są złotym standardem pomiaru wilgotności drewna
Najwcześniejszą metodą suszenia drewna jest suszenie na powietrzu lub „suszenie pogodowe”. Zajmuje to czas. Drewno często pozostawiano na lata przed użyciem. Wczesne próby przyspieszenia procesu suszenia doprowadziły do budowy różnych typów „suszarni”. Były to proste konstrukcje ustawione nad piwnicami ziemnymi, w których znajdował się piec ceglany lub kaflowy.
W Stanach Zjednoczonych używanie „suszarni” nie było normą, częściowo dlatego, że stwarzały ogromne ryzyko pożaru. W latach 1850. XIX wieku prowadzono pewne eksperymenty z rurami parowymi, ale nie zakończyły się one sukcesem. Ostatecznie pierwsze udane piece do suszenia drewna, komory suszarnicze z pewną izolacją termiczną, zaczęły pojawiać się na Środkowym Zachodzie w latach 1870. XIX wieku.
Poprzez próby i błędy operatorzy pieców odkryli, że suszenie drewna w niższych temperaturach z cyrkulacją powietrza daje lepsze rezultaty niż włączanie wysokiej temperatury. Ostatecznie podejście prób i błędów stosowane przez firmy, które chciały zminimalizować czas suszenia, maksymalizując jednocześnie wydajność, uzyskało pomoc od naukowców i badaczy. Poprzez badania naukowe badacze zaczęli odkrywać i weryfikować szeroki zakres właściwości fizycznych drewna. Niektóre z ich odkryć obejmowały zrozumienie struktury komórkowej i właściwości chemicznych drewna.
Doprowadziło to z kolei do zrozumienia, w jaki sposób różnice fizyczne między gatunkami drewna, a nawet między tymi samymi gatunkami uprawianymi w różnych miejscach, wpływają na proces suszenia drewna.
Wraz z rozwojem badań nad drewnem, naukowcy zajmujący się tym tematem opracowali wzór pozwalający określić zawartość wilgoci w kawałku drewna jako funkcję jego wagi, wyrażaną w procentach.
Zawartość wilgoci (MC) = (masa mokra − masa po wysuszeniu w piecu) ÷ masa po wysuszeniu w piecu × 100
W związku z tym metoda suszenia w piecu zapewnia bezpośredni pomiar zawartości wilgoci w kawałku drewna. Jeśli masz piec do suszenia drewna, możesz zważyć drewno zarówno przed, jak i po przejściu przez cykl suszenia w piecu. ASTM D4442 (standardowa metoda pomiaru bezpośredniego poziomu wilgotności drewna i materiałów drewnopochodnych) twierdzi, że jej podstawowa metoda suszenia w piecu (Metoda A) jest przeznaczona do prac wymagających „najwyższej dokładności lub stopnia precyzji” i stanowi „standard odniesienia (podstawowy) do określania zawartości wilgoci w drewnie i materiałach drewnopochodnych”.
W rezultacie drewno suszone w piecu zgodnie z normą ASTM D4442 jest wykorzystywane jako punkt odniesienia do kalibracji ręcznych mierników wilgotności. ASTM D4444 (standardowa metoda badań do laboratoryjnej standaryzacji i kalibracji ręcznych mierników wilgotności).
Ręczne mierniki wilgotności zapewniają pośredni pomiar wilgotności. Ponieważ woda przewodzi prąd, ręczne mierniki zbierają dane o zachowaniu prądów elektrycznych lub fal w kawałku drewna. Dane te są następnie wykorzystywane, wraz z innymi istotnymi punktami danych, do obliczenia zawartości wilgoci w drewnie.
Ewolucja elektrycznych mierników wilgotności drewna
Ludzkość od dawna wiedziała, że drewno zawiera wilgoć; że wysycha i może ponownie wchłonąć wilgoć, gdy ma kontakt z wodą. W rzeczywistości naukowcy wiedzieli również o związku między wodą a elektrycznością niemal od momentu odkrycia elektryczności. Konkretnie wiedzieli, że woda przewodzi prąd, nawet jeśli specyficzny proces chemiczny zachodzący w wodzie, gdy ładunki elektryczne przepływają przez nią, został udokumentowany stosunkowo niedawno.
Pod koniec lat dwudziestych XX wieku naukowcy po raz pierwszy wykazali, że właściwości elektryczne drewna można wykorzystać do pomiaru jego wilgotności. Jednym z pierwszych udokumentowanych przenośnych elektrycznych mierników wilgotności drewna był miernik „migaczowy”, opisany w 1930 roku. Miernik ten posiadał lampę neonową przymocowaną do kondensatora, który stykał się z drewnem. Kondensator absorbował ładunek przepływający przez drewno. Po pełnym naładowaniu kondensatora lampa neonowa na krótko się zapalała. Im szybciej kondensator się ładował, tym szybciej lampa migała.
Szybkość ładowania kondensatora zależała od oporu drewna. Ponieważ wilgoć przewodzi prąd, im więcej wilgoci w drewnie, tym szybciej kondensator osiągał pełne naładowanie. Gdyby drewno miało wysoką rezystancję (niską wilgotność), lampa migałaby powoli.
W ciągu następnych dziesięciu lat opracowano nowy typ elektrycznego miernika wilgotności: miernik lampowy. Ten miernik używał woltomierza lampowego jako części obwodu mostka Wheatstone'a, który używa rezystora do pomiaru względem mierzonego drewna. Miernik lampowy jest bezpośrednim prekursorem mierników wilgotności rezystancyjnej używanych obecnie.
W połowie lat 1940. XX wieku mierniki szpilkowe były już dostępne w sprzedaży. Działały (i nadal działają) poprzez pomiar przepływu prądu elektrycznego między sondami wbitymi w drewno. Podobnie jak w przypadku wczesnych mierników migających, większy prąd przepływający między sondami oznaczał większą wilgotność drewna.
Suche drewno, pozbawione dużej ilości wilgoci, która mogłaby przewodzić prąd, ma tak wysoką rezystancję, że przepływa przez nie bardzo mało prądu. Niektóre wczesne mierniki wilgotności typu szpilkowego wykorzystywały cztery sondy. Nowoczesne mierniki wilgotności typu szpilkowego wymagają tylko dwóch sond.
W okresie, gdy mierniki rezystancji trafiały na rynek, naukowcy badali również, jak można wykorzystać właściwości dielektryczne do pomiaru wilgotności drewna. Materiały dielektryczne są izolatorami, ale pole elektryczne nadal może przez nie przechodzić i je polaryzować. Badania te ostatecznie zaowocowały powstaniem dwóch innych metod pomiaru wilgotności drewna, które opierają się na dwóch różnych zasadach dielektrycznych.
Bez zagłębiania się w elektrotechnikę, te dwa rodzaje mierników dielektrycznych wykorzystują fale radiowe do pomiaru poziomu wilgotności. Miernik strat mocy mierzy ilość traconej energii elektromagnetycznej, która koreluje z poziomem wilgotności. Miernik pojemnościowy mierzy natomiast ilość energii elektrycznej, jaką drewno może zmagazynować. W praktyce łączy je to, że żaden z nich nie wymaga użycia szpilek, aby przebić się przez powierzchnię drewna.
Zamiast tego wykorzystują płytki sensoryczne, które emitują fale radiowe przez drewno. Laboratorium Produktów Leśnych (FPL) Służby Leśnej USDA poinformowało w 1963 roku, że z powodu problemów technicznych i wysokich kosztów miernik pojemnościowy nie był dostępny w sprzedaży. W tym czasie wielu producentów sprzedawało już wilgotnościomierze szpilkowe.
Nowoczesna era elektrycznych mierników wilgotności drewna
Na początku lat 1960. na rynku dostępny był jeden popularny miernik wilgotności z funkcją pomiaru strat mocy. W tym okresie Delmer Wagner, założyciel firmy Wagner Meters, pracował w tartaku w Redmond w stanie Oregon. Podobnie jak inne tartaki, wykorzystywał on duży, nieporęczny detektor wilgotności zbudowany z lamp próżniowych.
W 1963 roku Delmer opracował pierwszy liniowy detektor wilgotności wykorzystujący tranzystory, co uczyniło go mniejszym, bardziej niezawodnym i łatwiejszym w kalibracji. W 1965 roku założył firmę Wagner Electronics (znaną dziś jako Wagner Meters), która produkowała liniowe mierniki wilgotności dla przemysłu drzewnego.
Przez dekady niemal wszystkie przenośne mierniki wilgotności drewna były miernikami szpilkowymi. Dostępne mierniki bezszpilkowe były duże, trudne do kalibracji i zbyt wrażliwe na warunki otoczenia, dlatego rynek mierników szpilkowych prosperował, podczas gdy mierników bezszpilkowych było bardzo mało.
Wagner wprowadził na rynek swój pierwszy bezbolcowy miernik wilgotności drewna, L600, w 1980 roku. Mierniki bezbolcowe wykorzystują technologię fal elektromagnetycznych i są mniej wrażliwe na temperaturę otoczenia i drewna. Na początku lat 1990. Wagner opracował mniejsze, przenośne mierniki bezbolcowe przeznaczone dla klientów z branży podłóg drewnianych i obróbki drewna, którzy potrzebowali szybkiego pomiaru wilgotności drewna.
Późniejsze liczniki Wagnera były wyposażone w wyświetlacze cyfrowe i mikroprocesory, przez co stawały się coraz mniejsze. Badania dokładności odkryli, że bezbolcowe mierniki Wagnera mogą dostarczać dokładniejsze odczyty niż mierniki szpilkowe, co podważa powszechne założenie, że mierniki szpilkowe są dokładniejsze.
Podstawowe technologie stosowane zarówno w miernikach szpilkowych, jak i bezszpilkowych pozostają niezmienione. Obecnie większość postępów w dziedzinie mierników wilgotności drewna koncentruje się na funkcjach o wartości dodanej wbudowanych w mierniki i powiązane usługi.
Seria Orion cyfrowych bezigłowych mierników wilgotności drewna.
Wagnera Orion® linia mierników wilgotności drewna zawiera funkcje ułatwiające pracę stolarzom.
Przykładowo mierniki Orion można kalibrować na miejscu za pomocą kalibratora na żądanie dołączonego do każdego miernika, zamiast odsyłać je do fabryki w celu ponownej kalibracji, co wiąże się z kosztami czasu i pieniędzy.
Niektóre z najbardziej przydatnych funkcji o wartości dodanej usprawniają gromadzenie i zarządzanie danymi licznika. Znajomość równowaga zawartości wilgoci (EMC) dla miejsca, w którym będzie użytkowane drewno, ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania uszkodzeniom spowodowanym przez wilgoć, dlatego Orion 950 oblicza EMC za Ciebie.
Miernik dokonuje pomiaru temperatury otoczenia i wilgotności względnej, a następnie wykorzystuje je do obliczenia współczynnika EMC. Ten współczynnik EMC może następnie posłużyć jako „docelowa zawartość wilgoci” dla realizowanego projektu lub do przewidywania schematów suszenia. Obliczenia EMC oparte na wilgotnościomierzu uwalniają użytkowników od kłopotów i niepewności związanych z samodzielnym obliczaniem współczynnika EMC.
Wilgotnościomierze bezszpilkowe mogą być dokładniejsze i bardziej niezawodne niż wilgotnościomierze szpilkowe
Wilgotnościomierze szpilkowe i bezszpilkowe wykorzystują właściwości elektryczne drewna, ale mierzą różne wartości. Mówiąc prościej, na odczyty wilgotnościomierzy szpilkowych wpływa skład chemiczny drewna, a na odczyty wilgotnościomierzy bezszpilkowych – jego gęstość (ciężar właściwy).
Zarówno skład chemiczny, jak i gęstość różnią się w zależności od gatunku. Dlatego oba mierniki wymagają regulacji dla danego gatunku, aby uzyskać dokładny odczyt wilgotności.
Według FPL, na dokładność odczytu miernika wpływają m.in. warunki pogodowe, kontakt elektrody, temperatura drewna oraz umiejętności operatora. Wiele z tych czynników ma większy wpływ na mierniki wilgotności z sondą szpilkową niż mierniki bezszpilkowe. W kilku badaniach mierniki bezszpilkowe firmy Wagner okazały się dokładniejsze niż mierniki szpilkowe (rezystancyjne), z którymi je porównywano.
Na przykład mierniki szpilkowe są bardzo wrażliwe na temperaturę drewna. Gdy temperatura drewna jest znacznie wyższa lub niższa niż około 70°C, operator musi skorygować odczyty o temperaturę drewna.
Dokonywanie regulacji temperatury drewna to tylko jeden ze sposobów, w jaki subiektywne umiejętności operatora miernika mogą wpłynąć na dokładność miernika szpilkowego. Mierniki szpilkowe wymagają również precyzyjnych umiejętności operatora, aby upewnić się, że obie elektrody są prawidłowo wbite w drewno i na odpowiednią głębokość. Bez odpowiedniego wyrównania lub głębokości elektrody mogą nie mierzyć dokładnie wilgotności dla poziomu wilgotności w danym miejscu.
Najważniejszą umiejętnością operatora przy montażu bezigłowego miernika wilgotności jest po prostu upewnienie się, że płytki czujników leżą płasko na powierzchni drewna.
Dlatego mierniki bezszpilkowe zazwyczaj nie są używane do pomiaru drewna opałowego ani innego szorstkiego, nierównego drewna. Z drugiej strony, ponieważ mierniki bezszpilkowe są tak szybkie i łatwe w użyciu, stolarze zazwyczaj wykonują przy nich więcej pomiarów niż miernikami szpilkowymi, a większa liczba odczytów daje dokładniejszy obraz stanu wilgotności danej partii drewna.
Bezpłatne pobieranie – Czy wilgotnościomierz szpilkowy czy bezszpilkowy jest dla Ciebie lepszy?
Historia mierników wilgotności drewna: od prób i błędów do niezbędnego narzędzia do obróbki drewna
Wraz z rozwojem przemysłu drzewnego wraz z rewolucją przemysłową w XIX wieku, logiczne jest, że tartaki szukały sposobów na przyspieszenie procesu suszenia w sposób, który nie niszczy drewna. Ich metodologia prób i błędów, wraz z ich anegdotyczną wiedzą na temat suszenia w zależności od warunków atmosferycznych, pomogła im w innowacjach.
Zrozumieli, jak cyrkulacja powietrza pomagała maksymalizować wydajność, pozwalając na suszenie drewna w niższych temperaturach. Widzieli, jak różne gatunki drewna reagowały w podobnych okolicznościach. Ich praktyczne eksploracje były podstawą sformalizowanej nauki o drewnie.
Liczniki Orion można kalibrować w terenie za pomocą kalibratora na żądanie, zamiast odsyłać je do fabryki.
Dzięki rygorom badań naukowych i akademickich nasza wiedza na temat fizycznych i mechanicznych właściwości drewna znacznie się poszerzyła w XX wieku. Dzięki tym badaniom przemysł był w stanie określić, w jaki sposób wilgoć przemieszcza się przez drewno i jak nadmierna wilgoć negatywnie wpływa na drewno.
Zamykając koło, przemysł drzewny wykorzystał osiągnięcia nauki o drewnie do opracowania narzędzi niezbędnych do pomiaru zawartości wilgoci w drewnie, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio, z dużą dokładnością.
W miarę jak nauka o drewnie odkrywała coraz więcej na temat wzajemnego oddziaływania wilgoci i elektryczności w drewnie, producenci mierników wykorzystywali te postępy do budowy komercyjnie opłacalnych mierników wilgotności, w szczególności mierników przenośnych.
Dzięki niezawodnym i dokładnym, ręcznym miernikom wilgotności drewna, każdy stolarz, od operatora tartaku po amatora obróbki drewna, ma możliwość podejmowania świadomych decyzji o tym, kiedy drewno będzie gotowe do kolejnego etapu swojej drogi do zamierzonego celu. Mierniki wilgotności drewna stały się podstawowym wyposażeniem wielu stolarzy, a teraz, gdy dokładne informacje o wilgotności są tak łatwo dostępne, nie ma powodu, aby pracować bez nich.
Kup mierniki wilgotności Orion
Tony Morgan jest starszym technikiem w Wagner Meters, gdzie pracuje w zespole ds. testowania produktów, rozwoju, a także obsługi klienta i szkoleń w zakresie produktów do pomiaru wilgotności. Oprócz 19-letniego doświadczenia w terenie w wielu firmach elektronicznych, Tony ma tytuł licencjata z zarządzania i tytuł AAS z technologii elektronicznej.
Ostatnia aktualizacja: 20 października 2026 r